Bộ ảnh đạt Giải Ba, cuộc thi Phóng sự ảnh báo chí toàn quốc với chủ đề “Việt Nam – đất nước, con người” do Báo Tuổi Tré tổ chức năm 2016

Bài viết Đua ghe Ngo – Óoc Om Boc đã xuất hiện đầu tiên vào ngày CONGTAMPHOTO.

[Ảnh 1] Nhành bông thường được kết từ những chiếc la bồ đề lấp lánh vàng, những hạt tràng cũng lấp lánh vàng, một màu vàng của áo cà sa được phật tử khắc kết một cách khéo léo. Người ta hoan hỷ đến chùa dâng một bộ đại y cà sa mới tinh cùng vô số những nhành bông mà phật tử tin rằng mình đã kết vào đó tất cả lòng thành…

[Ảnh 2] Theo quy định của phật giáo Nam tông, các chùa chỉ được tổ chức lễ Dâng y mỗi năm một lần, bắt đầu từ ngày 15 tháng Chín âm lịch còn gọi là ngày xuất hạ và kết thúc vào ngày 15 tháng Mười âm lịch. Trong vòng 29 ngày ấy, mỗi chùa chỉ được ấn định một ngày làm lễ và thông báo cho phật tử biết để dự hành

[Ảnh 3] Đại lễ Dâng y Kathina diễn ra chỉ đôi ba ngày nhưng niềm vui của người Khmer thì dâng lên trọn tháng, thời gian đó phật tử thường gọi là mùa Dâng bông. Ngày Dâng y Cà sa, mỗi phật tử như một hoạt náo viên cùng cộng hưởng niềm vui trong phum sóc. Đường làng, sân nhà, chiếc cầu hay con sông nhỏ đều có thể là một sân khấu lớn để người dân diễu hành

[Ảnh 4] Suốt cả mùa Dâng bông, phum sóc rộn ràng cả ngày lẫn đêm. Học trò ngày đi học tối gom lại tập múa hát, chúng hóa thân vào những hình tượng, những con vật vừa gần gũi vừa gắn gém những Phật thoại

[Ảnh 5] Gia đình nào được nhà chùa cho phép thay mặt phật tử đứng ra tổ chức lễ Dâng bông là họ xem như là một phúc lớn đến với mình, cả họ hàng cùng chung tay lo đại lễ

[Ảnh 6] Bông vừa là vật cúng, vừa là hình tượng đẹp cung kính của người Khmer, bông có thể kết bằng giấy bóng vàng như màu vàng của lúa chín ngoài đồng, bông có thể được kết từ hoa tươi trồng quanh nhà và kết bông là kết sự đầm ấm trong mỗi gia đình. Ngoài việc dâng các lễ phẩm thiết yếu tới Tam bảo, các phật tử và các thí chủ còn đóng góp tịnh tài còn gọi là Dâng bông bạc, cúng một cây bông có kèm theo tiền mà người ta gọi là cây như ý. Sau khi cúng xong, số tiền treo trên cây sẽ trở thành tịnh tài để dâng lên chùa với mục đính là để trùng tu sửa chữa chùa chiền và cung cấp lượng thực, thực phẩm đến đại đức chư tăng đề các ngài yên tâm tu học phụng sự Phật pháp

[Ảnh 7] Ngày được chọn là lễ Dâng bông cả phum sóc đều biết, ai nấy đều ăn mặc đẹp, các bà cụ Khmer thường cắt tóc ngắn, mặt áo trắng, khăn trắng vắt vai, còn những thiếu nữ thì vận những chiếc váy cổ truyền

[Ảnh 8] Phật tử thường chọn cách nhập đoàn để đến chùa. Nghe tiếng trống sa dăm dập dồn là cả nhà đứng sẵn trước sân chờ để cùng hòa với đám đông, đoàn người đi đến đâu là có thêm những người cầm bông nhập hội, đường làng bỗng chật cứng những nhành bông

[Ảnh 9] Mỗi một lá bồ đề lấp lánh vàng hay mỗi nột cánh hoa đều như một giọt nước hòa thành dòng chảy nhẹ nhàng nhưng sâu đậm, những dòng sông hoa cùng gom về sân chùa như thể ra biển lớn. Dẫu phum sóc ở vùng sâu đời sống còn nghèo hay ở nơi phố phường đô thị đời sống sung túc hơn nhưng niềm vui thì cũng như nhau

[Ảnh 10] Sân chùa là nơi quần tụ hết thải mọi con đường, vui nhộn trong sự lộng lẫy nhưng cũng hết sức trang nghiêm. Bông hoa theo dòng người, người cười tươi theo tiếng nhạc, những dòng sông đầy hoa ấy chảy quanh sân chùa ba vòng trước khi vào chánh điện. Hoa trong lễ dâng bông của người Khmer Nam bộ đã được trân trọng đúng mức như cái đẹp và ý nghĩa vốn có của nó. Khó có lễ hội nào mà hoa chen lòng người, người chen với những nhành hoa như lễ Dâng bông

[Ảnh 11] Bông không phải để tặng nữa mà để dâng. Bông có mặt khắp nơi: trên chánh điện, cổng chùa, trên cổ, trên vòng tay người… tất cả như được kết lại cùng lòng người hướng về cõi Phật

[Ảnh 12] Những nhánh bông sẽ lấp lánh suốt cuộc đời người Khmer Nam bộ từ tuổi nhỏ cho đến khi trở thành người già. Theo bà, theo mẹ đi Dâng bông trở thành kỷ niệm khó quên và để nhớ rằng tuổi đời như thể được kết tinh từ những mùa Dâng bông

[Ảnh 13] Dâng bông góp tiền xây chùa làm tôn nghiêm nơi công cộng là một lối sống văn minh. Đại lễ Dâng y Cà sa Kathina cùng với tục Dâng bông đã tạo nên một gắn kết cộng đồng dân tộc bền vững luôn hồi hướng quả phúc cho nhau. Quả phúc đến chùa rồi hồi hướng về phum sóc, về những ai đang còn nghèo khó, bệnh hoạn… Chiếc y Katina là dâng cúng cho những ai có công năng tu tập trong mùa kiết hạ an cư, chiếc y cà sa như những mảnh ruộng của thế gian còn gọi là phước điền y với biểu tượng diệu hướng rằng chúng sinh nào giao trồng hạt giống bồ đề lên trên mảnh ruộng đó ắc sẽ thu hoạch được phúc báo vô biên

[Ảnh 14] Mỗi mùa Dâng bông qua đi lòng thành ở lại, lòng thành ướm vào dáng chùa thêm quy nghi rực rỡ, lòng thành ngấm vào mỗi con người để san sẻ, giúp đỡ cho nhau trong mỗi bước trưởng thành. Kathina không chỉ tưng bừng và ngấm sâu trong lòng người Khmer Nam bộ mà đại lễ này còn hồi hướng quả phúc vào tinh thần chung cho một đất nước Việt Nam đa sắc tộc./.

Bài viết Lễ Dâng Bông của đồng bào Khmer đã xuất hiện đầu tiên vào ngày CONGTAMPHOTO.

Sống với miền sông nước Cửu Long, người Khmer Nam bộ luôn gắn với ghe thuyền cả trong đời sống hàng ngày cả trong đời sống tâm linh. Ngày rằm tháng Chín âm lịch hàng năm người ta lại kết thuyền Loi Protip. Loi Protip tiếng Pali có nghĩa là ánh sáng, ánh sáng cũng như những nẽo đường sẽ đem lại sự đoàn tụ của con cái với linh hồn mẹ cha đã khuất. Thả thuyền đèn Loi Protip cũng là để tạ lỗi, mang ơn thần mặt đất và thần nước vì trong sinh hoạt và sản xuất con người đã thải vào đất, nước sự ô uế. Nhưng dù tạ ơn hay hối lỗi thì nghi thức càng ngày nang màu sắc dân gian hơn là tính ngưỡng. Sóc Trăng là nơi có sông rạch, có ruộng đồng tiêu biểu cho một vùng trồng lúa nước của người Khmer, quanh năm con người sống quây quần với nước cho nên việc thả đèn nước đã trở thành một tập tục không thể thiếu.

Tục thả đèn nước Loi Protip có thể ra đời hơn 2000 năm trước, rồi câu chuyện mang màu sắc Phật thoại ấy theo con đường của Phật phái Nam tông theo dòng Mê Kông mà đến với đồng bằng Sông Cửu Long nơi người Khmer là những tộc người định cư sớm rồi sau đó hoà hợp với người Việt hình thành đất nước Việt Nam, định hình một vùng sông nước triền miên lung linh ánh sáng, lung linh ánh đèn mỗi khi rằm tháng Chín lại về…

1. Tạ ơn – Ánh sáng của tự nhiên cũng như ánh sáng trong truyền thuyết đã dọi trong tiềm thức người Khmer một lần trong năm rằng: đêm rằm tháng Chín theo Phật lịch phải thả đèn Loi Protip đưa lòng biết ơn của mình về với đấng sinh thành.

2. Chế tác – Tại ấp Tân Lịch xã Tân Hưng năm nào dân làng cũng thả đèn theo cách đồng quê, người ta làm đèn như dựng nhà trong phum sóc, kích thước thuộc trong đầu do nhiều đời truyền lại.

3. Dạo quanh phum sóc – Trước khi đưa đèn ra sông, người ta kiệu Loi Protip đi khắp đường làng, đến mỗi ngôi nhà không phân biệt nhà nghèo hay nhà giàu, nhà lá hay nhà tường xây, Loi Protip đều dừng lại để tỏa cho những mái ấm ấy ánh sáng của nó và ánh sáng như rực rỡ hơn mỗi khi có người khấn nguyện.

4. Reo hò – Tháng trước, rằm tháng Tám lễ hội Trung thu, những đứa trẻ Khmer cùng với bạn bè người Việt, người Hoa tay cầm lồng đèn Trung thu ca hát cùng trăng thì nay chúng theo Loi Protip mà mặc sức reo hò cùng với đám bạn ấy.

5. Đưa đi trên sông – Loi Protip được đưa đi bằng chân đất hay bằng động cơ thì ánh sáng của nó cũng công bằng niềm vui cho tất cả mọi người. Loi Protip được đưa đi bằng những nụ cười hay trong tiếng nhạc thì nó cũng rực rỡ như nhau. Loi Protip đi đến đâu là niềm vui dậy lên, âm thanh rộn lên và ánh sáng tỏa lên.

6. Trao chuyền ánh sáng – Người ta chuyền ánh sáng cho nhau rồi theo ánh sáng mà rọi khắp làng khắp xóm. Ánh sáng dẫu là phát đi từ những ngọn đèn dầu, đèn cầy hay từ nguồn điện cũng đều in sâu trong mắt của người dân Khmer rồi người này lấp lánh sang người khác, thế hệ này sang thế hệ khác.

7. Đêm ánh sáng – Đêm thả đèn thực sự là đêm của ánh sáng như chính ý nghĩa của tên thuyền. Dựa vào đường nét hoa văn chánh điện nhà chùa mà người ta kết ra dáng dấp cho chiếc thuyền đèn. Đèn càng đẹp thì niềm vui càng lớn, lòng tin vào sự sung túc càng tăng.

8. Tỏa đi từ cõi Phật – Loi Protip là ánh sáng, ánh sáng của mặt trời phản chiếu qua vầng trăng rằm tháng chín rồi dằn vặt xuống trần gian. Loi Protip là ánh sáng của tín ngưỡng toả đi từ cõi Phật cũng là cõi lòng của những ai cầu cho cuộc sống tốt đẹp hơn.

Bài viết Loi Protip – Lễ hội Thả đèn nước đã xuất hiện đầu tiên vào ngày CONGTAMPHOTO.

Người con gái Khmer Nam bộ lớn lên bên những dòng sông, có lẻ phù sa của dòng Mê Kông tạo nên da dẻ mặn mà. Chiếc xuồng, mái dầm, bến nước đã gắn bó suốt  cuộc đời làm vợ làm mẹ, lặng thầm buồn vui theo con nước.

2. Thương khó âm thầm

Khu vực nông thôn, vị thế người phụ nữ trong gia đình phần lớn chưa vượt qua rào cản định kiến của đàn ông và xã hội. Ngoài việc cùng nam giới lao động sản xuất, họ còn phải đảm đương rất nhiều công việc trong nhà, âm thầm thương khó chăm sóc cho gia đình.

3. Dòng sông – cội nguồn tín ngưỡng

Đời sống hàng ngày của người Khmer Nam bộ gắn liền với nước, với dòng sông. Trong văn hoá tín ngưỡng cũng vậy, đều hướng về dòng nước như sự tạ ơn. Nước rước ông bà, cha mẹ đã khuất về vui ba ngày tết rồi con cháu cúng tiễn tổ tiên theo dòng sông về cõi Phật. Chính cuộc sống lâu đời trên vùng sông nước đã hình thành nên nét đẹp tâm linh.

4. Quà của Mê Kông

Dòng Mê Kông khi vào địa phận Việt Nam trở thành đầu nguồn sông Cửu Long, mỗi năm mùa lũ về mước lên trắng đồng, khi đó nông dân thành ngư phủ như một sự thích ứng. Người Khmer An Giang sống chung với lũ, mưu sinh trên đồng nước với cái chài, tấm lưới, cái vó, cái đăng… Mê Kông nuôi sống họ chờ ngày nước rút vào mùa vụ mới.

5. Đồng vợ đồng chồng

Không có sự rõ ràng trong phân công lao động trong gia đình, người phụ nữ Khmer thường có xu hướng gánh việc của nam giới, rõ nhất là tham gia vào tất cả công việc của chồng, trong đồng án hay lúc nông nhàn.

6. Lung linh sắc màu

Văn hoá Khơme đậm nét đặt trưng miền sông nước, chính những sinh hoạt trên sông tạo nên cảm hứng sáng tạo nghệ thuật đầy sắc màu và độc đáo. Trong dòng chảy nghệ thuật đặc sắc đó, hình tượng người phụ nữ được phản ánh đầy đủ vai trò, vị trí rất phong phú.

7. Đùa với nước

Kênh Maspero chảy qua lòng thành phố Sóc Trăng trước khi nhập dòng Mê Công tại vàm Đại Ngãi. Kênh Maspero gắn liền với lễ hội Đua ghe ngo, ngày đó chị em Khmer thoả sức vui đùa với nước. Đua ghe ngo trong mùa lễ hội Óoc Om Boc diễn ra vào rằm tháng mười âm lịch hàng năm, vào thời điểm đó các con sông rạch vùng hạ nguồn Mê Kông no nước từ thượng nguồn đổ về và tích nước từ những đám mưa già. Cũng từ đây, nước bắt đầu trút xuống cho nên đua ghe ngo còn có hàm ý tiễn nước.

8. Sản vật của phù sa

Đoàn tụ quanh các ngôi chùa, từ rất nhỏ trẻ em Khmer đã được theo bà, theo mẹ đi chùa vào các dịp lễ. Hãy nhìn những vật thực được dâng cúng trong lễ Sen Dolta đều được làm từ sản vật của nền văn minh lúa nước, mang hương sắc phù sa của dòng Mê Kông, chắt chiu từ bàn tay đảm đang của má, của chị. Đi chùa dâng cơm là dâng tấm lòng hiếu thảo đến tổ tiên, đến nguồn cội.

Bài viết Lung linh bên dòng Mê Kông đã xuất hiện đầu tiên vào ngày CONGTAMPHOTO.

[11] Đây là anh Quang, sống ở Sài Gòn, lớn tuổi nhứt. Đi sung và chụp rất hăng, nhất là chụp ảnh hậu trường với cái máy con con. Có lẻ anh là người chụp nhiều hình nhứt chuyến đi

[12] Anh Quang làm nghề xây dựng, hình như là giám sát công trình, vô hang với một bí mật nho nhỏ, dễ thương

13] Đây là anh Lê Bu, sống ở Nha Trang. Một người nổi tiếng, đi hang rất khỏe, chụp với rất nhiều đồ chơi… nhưng đêm nào cũng bị kiểm lâm nhắc nhở vì cái tật “kéo cưa” phá rừng!

[24] Một porter kiêm trợ lý hướng dẫn hang động, set đèn chiếu qua bộ đàm và làm mẫu ảnh. Gùi đủ thứ đồ: máy, đèn, tripod, dây thừng, nước uống, bánh ngọt…

Bài viết Chụp ảnh hang Tiên đã xuất hiện đầu tiên vào ngày CONGTAMPHOTO.